Tek-tek kütle numaralı deforme çekirdeklerin taban durum manyetik momentlerini mikroskobik düzeyde açıklayacak, spin-spin ve nötron-proton etkileşmelerini, parçacık-kor çiftlenimlerini ve spin polarizasyonunu öz-uyumlu biçimde içeren yeni bir Doubly-Odd QPNM yaklaşımının geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
Araştırma Çerçevesi
Tek-tek kütle numaralı deforme çekirdekler, çiftlenmemiş bir nötron ile bir protonun yanı sıra kolektif kor hareketlerini de içeren karmaşık yapıları nedeniyle nükleer yapı fiziğinin en güç problemlerinden birini oluşturmaktadır. Nadir toprak ve aktinit bölgelerinde çok sayıda tek-tek deforme çekirdeğin taban durum manyetik momenti deneysel olarak bilinmesine karşın, mevcut teorik yaklaşımlar sınırlı sayıda çekirdeğe uygulanmış; spin-spin artık etkileşmeleri, tek nötron–tek proton etkileşmesi, parçacık-kor çiftlenimleri ve konfigürasyon karışımları çoğunlukla birlikte ele alınmamıştır.
Proje kapsamında, bu eksikleri gidermek üzere Kuaziparçacık Fonon Nükleer Model (QPNM) bazında yeni ve kompakt bir mikroskobik teori olan Doubly-Odd QPNM formüle edilecek ve elde edilen analitik ifadeler FORTRAN dilinde Dodd_QPNM.for koduna aktarılacaktır. Modelde spin-spin artık etkileşmeleri, tek kalan nötron ile proton arasındaki etkileşimler ve tek kalan nükleonların çift-çift kor fononlarıyla çiftlenimleri birlikte ele alınarak spin polarizasyon faktörünün ve kolektif jiromanyetik faktörlerin seçimindeki keyfiliğin azaltılması hedeflenmektedir.
Geliştirilen teori nadir toprak ve aktinit bölgelerindeki geniş bir tek-tek deforme çekirdek grubuna uygulanacak; deneysel manyetik moment verisi bulunan çekirdeklerde teori–deney karşılaştırmaları yapılacak, henüz ölçülmemiş çekirdekler için ilk teorik tahminler üretilecek ve manyetik momentlerin deformasyon, taban durum konfigürasyonu ve spin-spin etkileşmeleriyle ilişkili olası sistematik davranışları araştırılacaktır.
Bilimsel Yaklaşım
Doubly-Odd QPNM hamiltoniyeni ve dalga fonksiyonları formüle edilerek spin-spin, nötron–proton ve kuaziparçacık–kor fononu etkileşmeleri hesaba katılacaktır. Manyetik moment ve spin polarizasyonu için türetilen ifadeler Dodd_QPNM.for koduna aktarılacak; kod 158–164Tm ve 228–230Pa çekirdeklerinde test edilecektir. Ardından teori–deney karşılaştırmaları yapılarak ölçülmemiş çekirdekler için tahminler ve bölgesel sistematikler elde edilecektir.
Proje Ekibi
Akademik Yetiştirme
Danışman: Prof. Dr. Emre TABAR
“Tek-Tek Kütleli Deforme 156–180Lu Çekirdeklerinin Taban Durum Manyetik Momentlerinin Mikroskopik Hesabı”Bilimsel Çıktılar
T A Çelebi, E Tabar, G Hoşgör, E Kemah · Turkish Physical Society 42nd International Physics Congress, August 31 – September 4, 2026, Bodrum/Türkiye