Tek-A’lı deforme çekirdeklerin kolektif gR faktörleri ile taban durum dönme bantlarına ait nükleer g faktörleri, parçacık sayısı korunumlu ve dönme değişmez mikroskobik bir model çerçevesinde hesaplanmış; nadir toprak ve geçiş bölgelerindeki sistematik davranışları araştırılmıştır.
Araştırma Çerçevesi
Çift-çift deforme çekirdeklerin ölçülen kolektif jiromanyetik faktörlerinin açıklanmasına yönelik çok sayıda teorik çalışma bulunmasına karşın, tek-A’lı deforme çekirdeklerde gR faktörünü ele alan çalışmalar sınırlıdır. Önceki yaklaşımlarda parçacık sayısı korunumu, artık etkileşmeler, orbital matris elemanlarının renormalizasyonu ve kor polarizasyonu gibi etkiler çoğunlukla birlikte değerlendirilmemiştir. Ayrıca tek-A’lı çekirdeklerde taban durum dönme bantlarına ait g faktörlerinin kütle bölgelerine göre sistematik davranışı kapsamlı biçimde ortaya konmamıştır.
Bu eksiklikleri gidermek amacıyla nadir toprak ve geçiş bölgelerinde bulunan tek-A’lı deforme çekirdeklerin gR ve g faktörleri, proje kapsamında formüle edilen Parçacık Sayısı Korunumlu Dönme Değişmez Kuaziparçacık Fonon Nükleer Modeli (PNCRI-QPNM) ile hesaplanmıştır. QPNM Hamiltoniyeninde bozulan parçacık sayısı ve dönme simetrilerinin onarılmasında Pyatov–Salamov yöntemi kullanılmış; efektif restorasyon kuvvetleri ortalama alanla öz-uyumlu seçilerek teoriye yeni bir serbest parametre eklenmesi önlenmiştir.
FORTRAN programlama dilinde geliştirilen bilgisayar koduyla yürütülen hesaplamalarda önce deneysel gR ve g değerleri bulunan çekirdekler incelenmiş, ardından La–Au aralığındaki çok sayıdaki tek-A’lı deforme izotop zinciri için kapsamlı tahminler üretilmiştir. Parçacık sayısı ve dönme simetrilerinin restorasyonunun, spin-spin artık etkileşmelerinin ve orbital matris elemanlarının renormalizasyonunun jiromanyetik faktörler üzerindeki etkileri birlikte değerlendirilmiştir.
Bilimsel Yaklaşım
Tek-A’lı deforme çekirdeklerin kolektif gR faktörleri ile taban durum dönme bantlarına ait g faktörlerini mikroskobik olarak hesaplamak; deneysel verileri açıklamak ve nadir toprak ile geçiş bölgelerindeki izotop zincirleri boyunca bu niceliklerin sistematik davranışını ilk kez belirlemek.
Parçacık sayısı ve dönme simetrileri Pyatov–Salamov yöntemiyle restore edilmiş; spin-spin artık etkileşmeleri, kor polarizasyonu ve orbital matris elemanlarının renormalizasyonu model içinde ele alınmıştır. Elde edilen formüller için geliştirilen FORTRAN koduyla deneysel karşılaştırmalar ve geniş ölçekli izotop zinciri hesaplamaları gerçekleştirilmiştir.
Proje Ekibi
Bilimsel Çıktılar
E. Tabar, H. Yakut, G. Hoşgör, E. Kemah · The European Physical Journal A, 59, 307, 2023
E. Tabar, A. A. Kuliev, H. Yakut, G. Hoşgör, E. Kemah · Physica Scripta, 98(11), 115305, 2023
G. Hoşgör, E. Tabar, H. Yakut, E. Kemah, A. A. Kuliev · Balkan 9th International Conference on Applied Sciences · Sözlü Sunum · 6–8 Ekim 2023 · Edirne/Türkiye
