TÜBİTAK 3501 Projesi

Tek-A’lı Deforme Çekirdeklerde Taban Duruma Elektrik Kuadrupol (E2) Geçiş İhtimallerinin Hesabı için Mikroskobik Bir Teori Geliştirilmesi ve Nadir Toprak Bölgesindeki Tek-A’lı Deforme Çekirdeklere Uygulanması

Elektrik kuadrupol (E2) uyarılmaları, deforme çekirdekleri karakterize eden kuadrupol moment (Q) ve deformasyon parametresine (β2) olan bağlılığı nedeniyle hem kuramsal hem de deneysel nükleer yapı fizikçileri tarafından en çok çalışılan konulardan biridir. Ancak bugüne kadar yapılan kapsamlı çalışmalar genellikle çift kütle numaralı (A) çekirdekler üzerine yoğunlaşmıştır. Nadir toprak bölgesindeki pek çok tek-A’lı çekirdeğin E2 uyarılmaları deneysel olarak gözlenmiş olmasına rağmen bunları açıklayacak sınırlı sayıda teorik çalışma mevcuttur. Söz konusu teorik çalışmalar içinde en kapsamlı olanı Soloviev ve Vogel tarafından 1967 yılında Kuaziparçacık Rastgele Faz Yaklaşımı (QRPA) kullanılarak yapılmıştır. Bunun dışında, bazı nadir toprak bölgesi tek-A’lı deforme çekirdeklerinin E2 geçiş ihtimallerinin hesaplanmasında kabuk model (projected Shell model), pseudo-SU(3) model ve etkileşen Bozon Fermiyon Yaklaşımı’ndan (IBFA) da yararlanılmıştır. Ancak bu öncü çalışmalarda kuadrupol matris elemanlarının renormalizasyonu göz ardı edilmiş, bu renormalizasyon sonucu ortaya çıkan ve E2 uyarılmalarının hesaplanmasında büyük öneme sahip efektif yükler (eeff) teorik bir temele dayandırılmadan serbest bir parametre olarak kullanılmıştır. Yine bu çalışmalarda nadir toprak bölgesindeki tek-A’lı çekirdeklerin tümü ele alınmadığından düşük enerjili (0-2 MeV) E2 uyarılmalarının bir sistematiğinin olup olmadığı ortaya koyulamamıştır.
Bu bilgiler ışığında kurgulanan proje önerisinin konusunu, tek-A’lı deforme çekirdeklerin taban duruma B(E2) geçiş ihtimallerinin hesabını mümkün kılacak ve daha önceki teorik modellerin eksiklerini giderecek ilk kompakt mikroskobik yaklaşımın Kuaziparçacık Fonon Nükleer Model (QPNM) bazında formüle edilmesi ve bu formüller için FORTRAN programlama dilinde bilgisayar kodunun yazılması oluşturmaktadır. Geliştirilen mikroskobik yaklaşım kullanılarak periyodik tablonun nadir toprak bölgesinde yer alan 141-147La, 125-137Ce, 143-151Pr, 145-155Nd, 145-155Pm, 151-155Sm, 153-159Eu, 151-161Gd, 151-165Tb, 153-165Dy, 155-171Ho, 157-171Er, 163-171Tm, 161-177Yb, 161-177Lu tek-A’lı deforme çekirdeklerinin taban duruma B(E2) geçiş ihtimallerinin hesaplanması, E2 seviyelerinin mikroskobik yapısının ilk defa ortaya konması ve efektif yüklerin ilk kez modelle öz-uyumlu olarak belirlenmesi amaçlanmaktadır. Böylece ele alınan izotop zincirleri içindeki 141-147La, 125,137Ce, 143,151Pr, 145,155Nd, 145-155Pm, 151-155Sm, 157,159Eu, 151,153Gd, 151,163,165Tb, 153Dy, 155-159,167-171Ho, 157-163Er, 163,165Tm, 161-167Yb, 161-173Lu tek-A’lı çekirdekleri için ilk teorik hesaplamaların sunulması, E2 matris elemanlarının renormalizasyonun B(E2) geçiş ihtimalleri üzerine etkilerinin ilk defa ortaya koyulması ve söz konusu bölgedeki tek-A’lı çekirdeklerin düşük enerjili E2 uyarılmalarının bir sistematiğinin olup olmadığının ilk kez belirlenmesi hedeflenmektedir.  

event_available

Tamamlandı

directions_boat

TÜBİTAK
1002-A Projesi

schedule

12 Ay

currency_lira

85.600

school

2 Yüksek Lisans
Bursiyeri

Proje Ekibi

Dr. Gamze HOŞGÖR
Proje Yürütücüsü
Doç. Dr. Emre TABAR
Danışman
Kader AKKAYA
Yüksek Lisans Bursiyeri
Zülal GÖKMEN
Yüksek Lisans Bursiyeri

Makaleler

  • G Hoşgör, E Tabar, E Kemah, H Yakut, K Akkaya, Z Gökmen "The giant dipole resonance (GDR) in odd-mass 181-195Pt nuclei", Physica Scripta, 99(11), 115305, 2024






  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Bildiriler

  • Z Gökmen, G Hoşgör, E Tabar, "The Giant Dipole Resonance (GDR) of the transition nucleus 187W", Aicheas 3rd International Conference on Health, Engineering and Applied Sciences, July 5-7, 2024, Muş/Türkiye

  • A Özçetin, G Hoşgör, E Tabar, E Kemah, "Electric dipole (E1) excitations in 197Au above the neutron threshold energy", Aicheas 3rd International Conference on Health, Engineering and Applied Sciences, July 5-7, 2024, Muş/Türkiye

  • G Hoşgör, E Tabar, A Özçetin, "Microscopic analysis of electric dipole strengths in 185,187Re", International Nuclear Sciences and Technologies Conference (INSTEC-2024), Sep 5-7, 2024, İzmir/Türkiye

  • G Hoşgör, E Tabar, Z Gökmen, "A theoretical study on the oblate shape of 191,193Ir nuclei", International Nuclear Sciences and Technologies Conference (INSTEC-2024), Sep 5-7, 2024, İzmir/Türkiye